Jak zapewnić bezpieczeństwo i zgodność z wymogami: pięć najważniejszych wskazówek dotyczących przygotowań do zmian wprowadzanych przez nowe rozporządzenie UE w sprawie maszyn
Opublikowano 2 Grudzień 2025 w Przemysł 4.0
Ataki cybernetyczne są poważnym zagrożeniem w produkcji, ponieważ mogą zakłócać procesy, powodować uszkodzenia maszyn, a nawet zagrażać prowadzonej działalności.
Nowe rozporządzenie Unii Europejskiej w sprawie maszyn (2023/1230/UE), które zastąpi dyrektywę maszynową 2006/42/WE w styczniu 2027 r. i będzie obowiązywać we wszystkich krajach unijnych, ma na celu m.in. ochronę maszyn przed tymi zagrożeniami.
Konstruktorzy będą musieli integrować zabezpieczenia w projektowanych maszynach, a użytkownicy końcowi — obsługiwać i konserwować maszyny z zachowaniem najwyższej czujności.
Poniżej przedstawiamy pięć najważniejszych wskazówek, które pomogą konstruktorom i użytkownikom spełnić przyszłe wymagania i chronić się przed zagrożeniami.
Nowe rozporządzenie Unii Europejskiej w sprawie maszyn (2023/1230/UE), które zastąpi dyrektywę maszynową 2006/42/WE w styczniu 2027 r. i będzie obowiązywać we wszystkich krajach unijnych, ma na celu m.in. ochronę maszyn przed tymi zagrożeniami.
Konstruktorzy będą musieli integrować zabezpieczenia w projektowanych maszynach, a użytkownicy końcowi — obsługiwać i konserwować maszyny z zachowaniem najwyższej czujności.
Poniżej przedstawiamy pięć najważniejszych wskazówek, które pomogą konstruktorom i użytkownikom spełnić przyszłe wymagania i chronić się przed zagrożeniami.
1. Zapoznanie się z przepisami
Konstruktorzy maszyn i użytkownicy końcowi muszą przede wszystkim zapoznać się z nowymi wymaganiami.
Nadrzędny cel nowego rozporządzenia pozostaje taki sam jak obowiązującej obecnie dyrektywy maszynowej — zapewnienie bezpieczeństwa na etapie projektowania, budowy i użytkowania maszyn. Jednak w rozporządzeniu znajdują się również nowe wymogi, uwzględniające postęp w rozwoju technologii cyfrowych i wysoki poziom skomplikowania współczesnej produkcji.
Zmiany obejmują także bardziej uporządkowane podejście do oceny zgodności i jasno sprecyzowane wymagania dotyczące technologii cyfrowych i cyberbezpieczeństwa, dlatego ich znajomość jest konieczna.
Nadrzędny cel nowego rozporządzenia pozostaje taki sam jak obowiązującej obecnie dyrektywy maszynowej — zapewnienie bezpieczeństwa na etapie projektowania, budowy i użytkowania maszyn. Jednak w rozporządzeniu znajdują się również nowe wymogi, uwzględniające postęp w rozwoju technologii cyfrowych i wysoki poziom skomplikowania współczesnej produkcji.
Zmiany obejmują także bardziej uporządkowane podejście do oceny zgodności i jasno sprecyzowane wymagania dotyczące technologii cyfrowych i cyberbezpieczeństwa, dlatego ich znajomość jest konieczna.
2. Jak najszybsze wdrożenie nowych standardów
Nie przewidziano okresu przejściowego między tymi dwoma aktami prawnymi. Oznacza to, że przedsiębiorstwa muszą osiągnąć pełną zgodność z nowym rozporządzeniem do 20 stycznia 2027 r.
Od tego dnia wszystkie maszyny na rynku Unii Europejskiej trzeba będzie projektować tak, aby były odporne na ingerencję nieuprawnionych osób w funkcje o kluczowym znaczeniu dla bezpieczeństwa. Obejmuje to ochronę przed dostępem i atakami z użyciem połączenia fizycznego, np. portu USB, lub kanałów cyfrowych, takich jak systemy sieciowe.
Rozporządzenie zawiera również wymóg poddawania systemów sztucznej inteligencji (AI) o krytycznym znaczeniu dla bezpieczeństwa rygorystycznej ocenie ryzyka, a w wielu przypadkach także weryfikowania zgodności przez strony trzecie.
Przygotowanie i przetestowanie procedur zapewniania zgodności z nowym rozporządzeniem może trochę potrwać. Dlatego im wcześniej firmy zaczną wprowadzać zmiany, tym łatwiejsze będzie przejście na nowe standardy.
Od tego dnia wszystkie maszyny na rynku Unii Europejskiej trzeba będzie projektować tak, aby były odporne na ingerencję nieuprawnionych osób w funkcje o kluczowym znaczeniu dla bezpieczeństwa. Obejmuje to ochronę przed dostępem i atakami z użyciem połączenia fizycznego, np. portu USB, lub kanałów cyfrowych, takich jak systemy sieciowe.
Rozporządzenie zawiera również wymóg poddawania systemów sztucznej inteligencji (AI) o krytycznym znaczeniu dla bezpieczeństwa rygorystycznej ocenie ryzyka, a w wielu przypadkach także weryfikowania zgodności przez strony trzecie.
Przygotowanie i przetestowanie procedur zapewniania zgodności z nowym rozporządzeniem może trochę potrwać. Dlatego im wcześniej firmy zaczną wprowadzać zmiany, tym łatwiejsze będzie przejście na nowe standardy.
3. Sprawdzenie istniejących maszyn i systemów
Kolejnym krokiem jest sprawdzenie wszystkich istniejących maszyn i systemów pod kątem nowych standardów. Celem jest ustalenie, które maszyny przesyłają dane lub zawierają systemy sztucznej inteligencji albo systemy adaptacyjne oraz które elementy o znaczeniu krytycznym dla bezpieczeństwa mogą być podatne na ataki cybernetyczne.
Od konstruktorów maszyn może to wymagać przeanalizowania planów projektowych, architektury oprogramowania i punktów integracji sieci, a od użytkowników końcowych — sprawdzenia, w jaki sposób faktycznie używa się maszyn, co obejmuje także ujawnienie wszelkich modyfikacji ad hoc i starszych połączeń. Pozwoli to zidentyfikować luki i systemy wysokiego ryzyka oraz zaplanować prace modernizacyjne lub wprowadzenie dodatkowych zabezpieczeń na długo przed styczniem 2027 r.
Od konstruktorów maszyn może to wymagać przeanalizowania planów projektowych, architektury oprogramowania i punktów integracji sieci, a od użytkowników końcowych — sprawdzenia, w jaki sposób faktycznie używa się maszyn, co obejmuje także ujawnienie wszelkich modyfikacji ad hoc i starszych połączeń. Pozwoli to zidentyfikować luki i systemy wysokiego ryzyka oraz zaplanować prace modernizacyjne lub wprowadzenie dodatkowych zabezpieczeń na długo przed styczniem 2027 r.
4. Opracowanie i wdrożenie szkoleń
Nawet najlepsze zabezpieczenia maszyn nie pomogą, jeśli zawiedzie człowiek. Dlatego konstruktorzy maszyn powinni przygotować jasne wytyczne i dokumentację na temat cyberbezpieczeństwa, natomiast na użytkownikach końcowych spoczywa odpowiedzialność za pełne przeszkolenie operatorów, techników utrzymania ruchu i przełożonych w zakresie bezpiecznego użytkowania i obsługiwania maszyn, jak również reagowania na incydenty.
Warto zauważyć, że nowe rozporządzenie pozwala producentom na dostarczanie instrukcji obsługi online, co może zmniejszyć negatywny wpływ na środowisko i obniżyć koszty operacyjne. Konieczne jest jednak zapewnienie dostępności materiałów cyfrowych przez co najmniej dziesięć lat od daty wprowadzenia produktu na rynek.
Warto zauważyć, że nowe rozporządzenie pozwala producentom na dostarczanie instrukcji obsługi online, co może zmniejszyć negatywny wpływ na środowisko i obniżyć koszty operacyjne. Konieczne jest jednak zapewnienie dostępności materiałów cyfrowych przez co najmniej dziesięć lat od daty wprowadzenia produktu na rynek.
4. Współpraca z zaufanymi partnerami
Zrozumienie wymagań w zakresie cyberbezpieczeństwa określonych w nowym rozporządzeniu w sprawie maszyn może nastręczać trudności. Przejście na nowe rozwiązania może ułatwić współpraca z doświadczonymi dostawcami i integratorami.
Organizacje z udokumentowanym doświadczeniem w zakresie bezpieczeństwa projektów i systemów automatyki, jak również zgodności z przepisami, oferują kompletne rozwiązania automatyki przemysłowej opracowywane z użyciem najlepszych praktyk w dziedzinie cyberbezpieczeństwa.
Współpraca z zaufanymi partnerami, takimi jak firma OMRON, pomaga zapewnić bezpieczeństwo maszyn, ich zgodność z przepisami i odporność na zmieniające się zagrożenia cybernetyczne.
Skontaktuj się z nami, aby uzyskać więcej informacji
Organizacje z udokumentowanym doświadczeniem w zakresie bezpieczeństwa projektów i systemów automatyki, jak również zgodności z przepisami, oferują kompletne rozwiązania automatyki przemysłowej opracowywane z użyciem najlepszych praktyk w dziedzinie cyberbezpieczeństwa.
Współpraca z zaufanymi partnerami, takimi jak firma OMRON, pomaga zapewnić bezpieczeństwo maszyn, ich zgodność z przepisami i odporność na zmieniające się zagrożenia cybernetyczne.
